Nhiều cha mẹ chỉ phát hiện con chưa được tiêm phòng quai bị khi rà soát lại sổ tiêm chủng hoặc chuẩn bị cho trẻ đi học. Lúc này, điều khiến họ băn khoăn nhất là liệu việc tiêm muộn có còn mang lại hiệu quả hay không, hay đã bỏ lỡ "thời điểm vàng" để tạo miễn dịch.

Đây là một lo lắng hoàn toàn dễ hiểu. Ai cũng mong con được bảo vệ tốt nhất trước các bệnh truyền nhiễm, đặc biệt là quai bị - căn bệnh có thể lây lan nhanh trong môi trường nhà trẻ và trường học.

Tin vui là, tiêm phòng muộn vẫn có giá trị bảo vệ trong nhiều trường hợp. Mặc dù tiêm đúng lịch luôn là lựa chọn tối ưu, nhưng điều đó không có nghĩa là trẻ sẽ mất hoàn toàn cơ hội được bảo vệ nếu bỏ lỡ một mũi tiêm. Quan trọng nhất là cha mẹ cần đưa trẻ đến cơ sở tiêm chủng để được đánh giá và xây dựng lịch tiêm bù phù hợp.

Vì sao cần tiêm phòng quai bị?

Quai bị là bệnh truyền nhiễm do virus gây ra, lây lan chủ yếu qua đường hô hấp khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc tiếp xúc gần với dịch tiết từ mũi họng. Ở nhiều trẻ, bệnh có thể diễn biến nhẹ và tự khỏi sau khoảng một đến hai tuần. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là quai bị hoàn toàn vô hại. Trong một số trường hợp, bệnh có thể gây ra các biến chứng như viêm màng não, viêm tụy hoặc ảnh hưởng đến cơ quan sinh sản, đặc biệt nếu mắc bệnh ở tuổi lớn hơn.

Chính vì vậy, tiêm vắc xin vẫn được xem là biện pháp phòng bệnh chủ động và hiệu quả nhất hiện nay. Tiêm vắc xin không chỉ giúp giảm nguy cơ mắc bệnh mà còn góp phần hạn chế lây lan virus trong cộng đồng, đặc biệt tại trường học và nhà trẻ.

Tiêm phòng quai bị muộn có còn hiệu quả không?

Câu trả lời là có.

Nhiều nghiên cứu và khuyến cáo từ các tổ chức y tế cho thấy việc tiêm bù vẫn giúp cơ thể tạo đáp ứng miễn dịch nếu trẻ chưa từng được tiêm hoặc chưa hoàn thành đủ số mũi theo khuyến cáo.

Nói cách khác, việc bỏ lỡ lịch tiêm không đồng nghĩa với việc vắc xin mất tác dụng. Hệ miễn dịch của trẻ vẫn có khả năng nhận diện kháng nguyên trong vắc xin và tạo ra kháng thể để bảo vệ cơ thể khi tiếp xúc với virus sau này. Điều quan trọng là trẻ cần được tiêm đúng số mũi cần thiết và theo lịch được bác sĩ hướng dẫn.

Vì sao vẫn nên tiêm bù càng sớm càng tốt?

Mặc dù tiêm muộn vẫn mang lại lợi ích, nhưng điều đó không có nghĩa là cha mẹ nên tiếp tục trì hoãn.

Khoảng thời gian từ khi trẻ bỏ lỡ lịch tiêm đến lúc được tiêm bù chính là giai đoạn trẻ chưa có hoặc chưa có đủ miễn dịch đối với bệnh quai bị. Nếu tiếp xúc với nguồn lây trong thời gian này, nguy cơ mắc bệnh vẫn tồn tại. Đặc biệt, khi trẻ chuẩn bị đi nhà trẻ, mẫu giáo hoặc tham gia các hoạt động đông người, khả năng tiếp xúc với virus sẽ cao hơn so với khi chỉ ở nhà.

Vì vậy, ngay khi phát hiện trẻ chưa được tiêm hoặc chưa hoàn thành lịch tiêm, cha mẹ nên đưa trẻ đến cơ sở tiêm chủng để được tư vấn càng sớm càng tốt.

Tiêm muộn có cần tiêm lại từ đầu không?

Đây là một hiểu lầm khá phổ biến.

Trong đa số trường hợp, trẻ không cần bắt đầu lại toàn bộ lịch tiêm chỉ vì bỏ lỡ thời điểm theo khuyến cáo. Bác sĩ sẽ dựa trên độ tuổi hiện tại, số mũi đã tiêm trước đó và khoảng cách giữa các lần tiêm để xây dựng lịch tiêm bù phù hợp. Mục tiêu là giúp trẻ hoàn thành chương trình tiêm chủng mà vẫn đảm bảo khả năng tạo miễn dịch.

Chính vì vậy, cha mẹ không nên tự ý quyết định lịch tiêm hoặc trì hoãn vì nghĩ rằng đã "quá muộn".

Trẻ lớn hơn có tạo miễn dịch sau tiêm không?

Nhiều phụ huynh cho rằng vắc xin chỉ phát huy hiệu quả ở trẻ nhỏ.

Thực tế, khả năng đáp ứng miễn dịch không mất đi chỉ vì trẻ lớn thêm vài tuổi. Nếu chưa có miễn dịch với virus quai bị, cơ thể vẫn có thể tạo kháng thể sau khi được tiêm đúng loại vắc xin và đúng lịch. Điều này cũng là lý do các chương trình tiêm chủng đều có hướng dẫn về tiêm bù cho những người bỏ lỡ lịch tiêm ở nhiều độ tuổi khác nhau.

Tiêm phòng quai bị muộn có còn hiệu quả không? Câu trả lời là có. Mặc dù tiêm đúng lịch giúp trẻ được bảo vệ sớm nhất, nhưng việc tiêm bù vẫn mang lại giá trị trong việc tạo miễn dịch và giảm nguy cơ mắc bệnh. Điều quan trọng là cha mẹ không nên trì hoãn thêm khi phát hiện trẻ bỏ lỡ lịch tiêm. Chủ động đưa trẻ đến cơ sở tiêm chủng để được đánh giá và xây dựng lịch tiêm phù hợp sẽ giúp trẻ có cơ hội được bảo vệ tốt hơn trước bệnh quai bị cũng như góp phần hạn chế sự lây lan của bệnh trong cộng đồng.