TV và điện thoại không phải là phương tiện hữu ích để người lớn "trông nom" hoặc "nuôi dưỡng" trẻ như mong đợi, mà thậm chí còn làm tăng thêm những thách thức cho sự phát triển của trẻ. Vậy làm thế nào để giúp trẻ hạn chế việc sử dụng TV và điện thoại?

Lý do trẻ em ưa thích xem TV/điện thoại là gì?

Trong giai đoạn từ 0-3 tuổi, trẻ em đang ở giai đoạn vàng của quá trình học tập, nơi trẻ có cơ hội nhanh chóng phát triển so với các giai đoạn khác. Trong thời kỳ này, trẻ học qua các giác quan, hoạt động vận động và trải nghiệm chơi.

Giác quan của trẻ bao gồm thính giác, thị giác, khứu giác, vị giác và xúc giác. Ngoài ra, con người còn có ba hệ giác quan khác là hệ cảm nhận bản thể (cảm nhận vị trí và chuyển động trong môi trường), hệ tiền đình (cảm nhận về thăng bằng và chuyển động so với phần đầu), và hệ nội cảm (cảm nhận các bộ phận bên trong cơ thể và cảm xúc).

Khi trẻ được kích thích đa giác quan, trẻ có cơ hội nâng cao khả năng học tập. Tuy nhiên, nhiều người lớn lo ngại về vấn đề vệ sinh, cần phải dọn dẹp nhiều lần, và do đó thay vì để trẻ trải nghiệm thực tế, họ thường cho trẻ sử dụng TV/điện thoại để giữ trẻ yên. Tuy nhiên, chỉ có hai giác quan là nghe và nhìn được kích thích trong khi sử dụng TV/điện thoại. Vì vậy, so với việc không có sự giáo dục nào và việc sử dụng TV/điện thoại, trẻ em thường ưa thích sự thụ động để đáp ứng nhu cầu chơi và học tập.

Chỉ có 20% quá trình học tập của trẻ là thông qua giác quan nghe và nhìn. Do đó, lựa chọn duy nhất là để trẻ xem TV/điện thoại để đáp ứng nhu cầu của họ có thể là một giới hạn không mong muốn.

Tác động của Việc Trẻ Em Sử Dụng TV/Điện Thoạ

Trong cuộc sống hiện đại, việc cho trẻ em xem TV và sử dụng điện thoại thường được xem là một biện pháp giải tỏa cho cả cha mẹ và trẻ trong những thời điểm khó khăn. Tuy nhiên, liệu việc này có thực sự mang lại sự "nhàn" như nhiều người lớn nghĩ?

Khi cha mẹ trở về nhà sau một ngày làm việc mệt mỏi, nhu cầu nghỉ ngơi thường trở nên ưu tiên hàng đầu. Ngược lại, trẻ em sau khi học về nhà thì khao khát sự giải trí và chơi đùa. Sự hiểu lầm thường xuyên xảy ra khi cha mẹ cảm thấy áp lực và mệt mỏi, nghĩ rằng việc cho trẻ xem TV/điện thoại là lựa chọn duy nhất.

Tuy nhiên, thực tế là ngược lại. Khi trẻ phụ thuộc quá nhiều vào TV và điện thoại, hành vi không mong muốn có thể xuất hiện. Bé có thể trở nên khó chịu khi ăn, khó chịu khi đi ngủ, và chỉ chấp nhận những hoạt động khi có thiết bị điện tử. Thực tế, việc sử dụng TV/điện thoại không chỉ làm trẻ tạm thời yên tĩnh mà còn làm suy giảm cơ hội học tập của họ.

Theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), trẻ em dưới 1 tuổi nên được ngăn chặn hoàn toàn khỏi việc sử dụng các thiết bị điện tử. Trẻ từ 2-5 tuổi cũng nên được hạn chế thời gian sử dụng và nên sử dụng chúng ít càng tốt để bảo vệ sự phát triển toàn diện của trẻ.

Chiến lược Hạn Chế Sử Dụng TV/Điện Thoại Cho Trẻ

Dưới đây là những gợi ý hiệu quả để giúp cha mẹ quản lý thời gian trẻ xem TV và sử dụng điện thoại:

• Tăng cường hoạt động thực tế và trải nghiệm: Khuyến khích trẻ tham gia các hoạt động thực tế, nơi họ có thể cầm, nắm, sờ, chạm, ngửi, và nếm. Những trải nghiệm này giúp xây dựng liên kết thần kinh, làm cho kiến thức của trẻ lâu dài và trải nghiệm học tập trở nên thú vị hơn.
• Xây dựng lịch trình sinh hoạt hằng ngày: Tham gia cùng trẻ trong quá trình xây dựng lịch trình sinh hoạt, giúp trẻ cảm thấy là một phần của gia đình và tạo ra sự hào hứng và trách nhiệm trong việc thực hiện lịch trình.

• Quản lý thời gian xem: Khi xem TV và sử dụng điện thoại trở thành thói quen, quan trọng để dừng lại một cách dần dần và thông báo trước với trẻ về thời gian xem và khung giờ xem, giúp trẻ thích ứng dần dần với việc giảm thời gian sử dụng.
• Làm mẫu và hạn chế sử dụng: Cha mẹ nên làm mẫu bằng cách giảm sử dụng TV/điện thoại khi có thể. Thông báo trước với trẻ về việc sử dụng điện thoại để làm việc, giúp trẻ hiểu rõ về mục đích sử dụng này.
• Khen ngợi khi trẻ tham gia hoạt động khác: Khích lệ trẻ tham gia các hoạt động chơi, hoạt động ngoại ô, hoặc tương tác với cha mẹ/bạn bè, và khen ngợi trẻ ngay khi họ thể hiện sự quan tâm.
• Để điều khiển TV/điện thoại ngoài tầm nhìn của trẻ: Đặt TV/điện thoại nằm ngoài tầm nhìn của trẻ, giúp kiểm soát thời lượng sử dụng và khuyến khích trẻ tập trung vào các hoạt động khác.

Hy vọng rằng những chiến lược trên sẽ giúp cha mẹ nhận ra tác động tiêu cực của việc sử dụng TV và điện thoại đối với sự phát triển của trẻ. Điều này sẽ là nguồn động viên để cha mẹ quyết tâm giúp con hạn chế việc xem TV và điện thoại, tạo nên môi trường phát triển toàn diện cho sự phát triển vững mạnh của trẻ.