Khi trẻ xuất hiện các triệu chứng như ho, khò khè hoặc khó thở, nhiều cha mẹ thường băn khoăn không biết con đang bị hen suyễn hay viêm tiểu phế quản. Thực tế, đây là hai bệnh lý hô hấp có nhiều biểu hiện tương đồng, đặc biệt ở giai đoạn đầu, nên rất dễ bị nhầm lẫn.

Tuy nhiên, hen suyễn và viêm tiểu phế quản có nguyên nhân, cơ chế bệnh sinh và hướng điều trị khác nhau. Việc nhận biết đúng sẽ giúp cha mẹ đưa trẻ đi khám kịp thời, tránh tự ý dùng thuốc hoặc bỏ lỡ thời điểm điều trị hiệu quả.

Vậy làm thế nào để phân biệt hen suyễn và viêm tiểu phế quản ở trẻ? Cùng tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.

Hen suyễn và viêm tiểu phế quản là gì?

Hen suyễn ở trẻ

Hen suyễn (hen phế quản) là bệnh viêm mạn tính của đường thở. Khi tiếp xúc với các yếu tố kích thích như bụi, phấn hoa, lông động vật, thời tiết lạnh hoặc virus, đường thở sẽ co thắt, sưng viêm và tăng tiết dịch, gây khó thở.

Hen suyễn có xu hướng tái phát nhiều lần và cần được theo dõi lâu dài.

Viêm tiểu phế quản ở trẻ

Viêm tiểu phế quản là tình trạng viêm các tiểu phế quản - những đường dẫn khí nhỏ trong phổi. Nguyên nhân phổ biến nhất là virus hợp bào hô hấp (RSV), ngoài ra còn có thể do Rhinovirus, Adenovirus hoặc virus cúm.

Bệnh thường gặp ở trẻ dưới 2 tuổi và đa số sẽ khỏi sau khi điều trị, không trở thành bệnh mạn tính.

Vì sao hen suyễn và viêm tiểu phế quản dễ bị nhầm lẫn?

Hai bệnh đều ảnh hưởng đến đường hô hấp nên có nhiều triệu chứng giống nhau như:

• Ho.
• Thở khò khè.
• Khó thở.
• Thở nhanh.
• Mệt mỏi.
• Bú kém hoặc ăn kém ở trẻ nhỏ.

Chính vì vậy, cha mẹ khó có thể tự phân biệt nếu chỉ dựa vào triệu chứng. Việc chẩn đoán cần kết hợp với độ tuổi của trẻ, tiền sử bệnh và thăm khám lâm sàng.

Không phải mọi trẻ khò khè đều bị hen suyễn. Ở trẻ dưới 2 tuổi, viêm tiểu phế quản do RSV là nguyên nhân rất phổ biến gây khò khè cấp tính.

Phân biệt hen suyễn và viêm tiểu phế quản ở trẻ

Dấu hiệu gợi ý trẻ bị viêm tiểu phế quản

Cha mẹ nên nghĩ đến viêm tiểu phế quản nếu trẻ:

• Dưới 2 tuổi.
• Vừa bị sổ mũi hoặc cảm lạnh vài ngày.
• Ho tăng dần.
• Thở khò khè lần đầu.
• Thở nhanh.
• Bú kém.
• Có thể sốt nhẹ.

Bệnh thường xuất hiện theo mùa, đặc biệt khi RSV lưu hành mạnh.

Dấu hiệu gợi ý trẻ bị hen suyễn

Hen suyễn thường được nghĩ đến khi trẻ:

• Khò khè tái diễn nhiều lần.
• Ho kéo dài, đặc biệt về đêm hoặc gần sáng.
• Khó thở khi chạy nhảy hoặc cười nhiều.
• Có tiền sử dị ứng, chàm hoặc viêm mũi dị ứng.
• Có người thân trong gia đình mắc hen suyễn hoặc bệnh dị ứng.

Ở trẻ nhỏ, việc chẩn đoán hen suyễn đôi khi gặp khó khăn vì triệu chứng có thể giống các bệnh hô hấp khác.

Có thể mắc cả hen suyễn và viêm tiểu phế quản không?

Có.

Một số trẻ có cơ địa hen suyễn vẫn có thể mắc viêm tiểu phế quản do RSV hoặc các virus khác.

Ngoài ra, nhiễm RSV nặng trong những năm đầu đời có thể liên quan đến nguy cơ khò khè tái diễn ở một số trẻ sau này. Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa với việc mọi trẻ từng mắc RSV sẽ phát triển thành hen suyễn. Mối liên quan này vẫn đang được nghiên cứu và còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như cơ địa dị ứng, di truyền và môi trường sống.

Khi nào cần đưa trẻ đi khám?

Cha mẹ nên đưa trẻ đến cơ sở y tế nếu trẻ có các biểu hiện:

• Thở nhanh.
• Thở rút lõm lồng ngực.
• Khò khè nhiều.
• Khó thở.
• Môi hoặc đầu ngón tay tím tái.
• Bỏ bú hoặc bú rất ít.
• Li bì.
• Sốt cao kéo dài.

Không nên tự ý mua thuốc điều trị hen hoặc thuốc kháng sinh khi chưa có chỉ định từ bác sĩ.

Cách phòng ngừa các bệnh hô hấp ở trẻ

Để giảm nguy cơ mắc hen suyễn khởi phát do yếu tố môi trường hoặc viêm tiểu phế quản do virus, cha mẹ nên:

• Rửa tay thường xuyên cho cả trẻ và người chăm sóc.
• Hạn chế cho trẻ tiếp xúc với người đang mắc bệnh hô hấp.
• Giữ nhà cửa sạch sẽ, thông thoáng.
• Tránh để trẻ tiếp xúc với khói thuốc lá.
• Vệ sinh đồ chơi và vật dụng cá nhân định kỳ.
• Đảm bảo chế độ dinh dưỡng đầy đủ để hỗ trợ hệ miễn dịch phát triển khỏe mạnh.
• Đưa trẻ tiêm chủng đầy đủ theo lịch khuyến cáo.

Hen suyễn và viêm tiểu phế quản ở trẻ đều có thể gây ho, khò khè và khó thở, nhưng đây là hai bệnh lý khác nhau về nguyên nhân, diễn tiến và cách điều trị. Viêm tiểu phế quản thường là bệnh cấp tính do virus, phổ biến ở trẻ dưới 2 tuổi và có thể hồi phục hoàn toàn. Trong khi đó, hen suyễn là bệnh viêm mạn tính của đường thở, có xu hướng tái phát và cần được kiểm soát lâu dài.

Nếu trẻ xuất hiện các triệu chứng hô hấp kéo dài hoặc có dấu hiệu khó thở, cha mẹ nên đưa trẻ đến cơ sở y tế để được chẩn đoán chính xác và điều trị phù hợp. Việc phát hiện sớm không chỉ giúp cải thiện triệu chứng mà còn giảm nguy cơ biến chứng và nâng cao chất lượng cuộc sống của trẻ.